Günlük Notlar Yazılar

Ornitorenk Süt Verir Mi? – Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Analiz İktidarın ve toplumsal düzenin nasıl işlediğini anlamak, sadece somut politikalara ve kurumlara odaklanmakla sınırlı kalmaz; bazen en temel biyolojik gerçekleri bile sorgulamak, toplumsal yapının derinliklerine dair bize yeni bir perspektif sunabilir. Ornitorenk süt verir mi? sorusu, görünüşte basit bir biyolojik merak olabilir; ancak bu soru, toplumdaki meşruiyet, katılım, iktidar ve demokrasi kavramlarının nasıl şekillendiğine dair daha geniş bir metaforik soru işareti taşır. Bir türün biyolojik özelliklerini sorgulamak, toplumların şekillenmesiyle ilgili ideolojik ve politik soruları gündeme getirebilir. Ornitorenk gibi farklı bir hayvanın özelliklerini tartışmak, aslında toplumları anlamada bizlere…

Fransiyum Metal mi? Felsefi Bir İnceleme Giriş: Kimlik ve Gerçeklik Üzerine Düşünceler Hayatın içindeki her şeyin sabit bir kimliği olup olmadığını hiç düşündünüz mü? İnsanlar, nesneler ve kavramlar… Peki ya metal mi, değil mi? Onların ne oldukları ile ilgili kesin sınırları çizmek mümkün mü? Bu sorular, bir zamanlar filozofların kavrayışlarını zorlayan karmaşık düşüncelerin izini sürmektedir. Örneğin, Fransiyum adı verilen bir element, bilimsel açıdan bir metal olarak tanımlanmış olsa da, ona dair ortaya konulan felsefi tartışmalar, bu kimlik ve anlamın sınırlarını sorgulamamıza yol açar. Bir anekdot üzerinden yola çıkacak olursak, bir grup bilim insanı, Fransiyum’un özelliklerini inceledikleri bir laboratuvar ortamında, bu…

Hangi Ortamlarda Fosil Olmaz? Bir Geçmişin Sırrına Yolculuk Hiç düşündünüz mü, geçmişin izlerini bulmak neden bazen imkansız olur? Yeryüzünde milyonlarca yıl önce yaşamış binlerce türün fosilleri, yıllar geçtikçe arkeologların, paleontologların ve bilim insanlarının önüne çıkabiliyor. Ama tüm eski yaşam formlarının fosil bırakmadığı bir gerçek. Peki, fosil olamayan ortamlar neye benzer? Eğer fosilleşme her zaman meydana gelseydi, dünya üzerinde yer yer her adımda geçmişin bir parçasını bulabilir miydik? Bu yazıda, fosilleşmenin şartlarını, hangi ortamların fosil bırakmaya uygun olmadığını ve bunun arkasındaki bilimsel nedenleri keşfedeceğiz. Hem tarihsel köklerden hem de günümüzün bilimsel tartışmalarından ilham alarak, fosil oluşumunu etkileyen faktörlere dair derin bir…

Tezat Sanatı: Toplumsal Yapılar ve Bireysel Deneyimler Arasındaki Çatışmaların Yansıması Toplum olarak her an farklı yönlerden çatışmalarla iç içe yaşıyoruz. Bazen bu çatışmalar gözle görülür, bazen ise daha derin, görünmeyen düzeylerde varlığını sürdürüyor. Toplumsal yapılar, bireylerin kimliklerini, değerlerini ve davranışlarını şekillendirirken, bireylerin bu yapılarla kurdukları ilişki de toplumu dönüştüren bir etken oluyor. İşte burada, tezat sanatı devreye giriyor. Toplumun farklı düzeylerdeki çelişkilerinin ve ikiliklerinin bir araya geldiği noktada, tezat sanatı bu karmaşayı daha anlaşılır kılma aracı olarak karşımıza çıkıyor. Tezat sanatı, bir anlamda zıtlıkları bir arada sunarak izleyiciye, okura ya da dinleyiciye derin düşünme fırsatı sunar. Ancak bu, sadece estetik…

Fotometre Hangi Temel Büyüklüğü Ölçer? Psikolojik Bir Mercek Altında Bazen, gözlerimizin baktığı şeyin ötesinde bir şeyler olduğunu hissederiz. Dünyanın ve insanların renkli, hareketli yapısının ardında neler olduğunu, bir ışığın kaynağının ya da bir olayın bize nasıl etki ettiğini anlamaya çalışırız. Işık, bizi çevreleyen dünyayı şekillendirirken, insan psikolojisi de dünyayı algılayış biçimimizi belirler. Peki, bir fotometre nasıl çalışır ve ışığın ölçülmesi psikolojik süreçlerle nasıl ilişkilidir? Bu yazıda, fotometrenin temel ölçüm yaptığı büyüklük olan ışık şiddeti ve bunun psikolojik etkilerini keşfedeceğiz. Fotometre ve Işık Şiddeti: Temel Büyüklük Fotometre, ışığın şiddetini ölçen bir cihazdır. Işığın belirli bir noktada yarattığı aydınlık miktarını ölçerek, çevremizdeki…

Floresan Ne Renk? – Edebiyat Perspektifinden Bir İnceleme Giriş: Işığın ve Rengin Anlatısal Gücü Hayatın her anında karşımıza çıkan renkler, yalnızca gözle görülen dünyayı değil, aynı zamanda iç dünyamızı da aydınlatan simgelerdir. Işık, renklilik ve gölge, hem fiziksel hem de duygusal düzeyde insanı etkiler. Ancak, bazı renkler öyle güçlüdür ki, onlar yalnızca birer görsel fenomen olmanın ötesine geçer, bir anlatının, bir hikâyenin ruhunu yansıtırlar. İşte tam da bu noktada, floresan renklerin anlamı devreye girer. Bir yandan modern teknolojinin bir parçası, diğer yandan edebi bir simge olarak floresan, sıradan bir renk olmaktan çıkarak çok katmanlı bir anlam kazanır. Bir floresan rengi…

Fiyat Kavramı Nedir? Sosyolojik Bir İnceleme Fiyat, her birimizin günlük hayatında sürekli karşılaştığı bir kavramdır. Aldığımız bir ürünün ya da hizmetin, ödemek zorunda olduğumuz bedel, fiyat olarak karşımıza çıkar. Ancak fiyat, sadece bir rakamdan ibaret değildir; toplumsal yapılar, kültürel normlar ve güç ilişkileriyle şekillenen çok daha derin ve karmaşık bir anlam taşır. Bazen bir ürünün fiyatı, sadece onun maliyetini yansıtmaz, toplumsal değerleri, eşitsizliği ve adaletsizliği de içerir. Fiyat kavramını anlamaya çalışırken, sadece ekonomi ya da ticaret perspektifinden değil, sosyal ilişkiler ve toplumsal yapıların bir parçası olarak ele almak gerekir. Hepimiz, alışveriş yaparken veya hizmet alırken fiyatı göz önünde bulundururuz. Fakat…

Filogenetik Beceri: Kültürlerin Evrimsel Yansıması ve İnsanlık Hedefi Dünya üzerindeki kültürlerin çeşitliliği, insanlık tarihinin en zengin ve karmaşık boyutlarından biridir. Her bir kültür, kendine özgü ritüeller, semboller, akrabalık yapıları ve ekonomik sistemlerle şekillenir, insanların kimliklerini inşa etme süreçlerine dair derin izler bırakır. Ancak, bu kültürel çeşitliliğin ve bireylerin yaşam biçimlerinin ardında, ortak bir insanlık deneyiminin evrimsel süreçleri de yatar. Birbirinden çok farklı görünen topluluklar arasında benzer davranış biçimlerinin ortaya çıkması, insanlık tarihindeki kültürel adaptasyonların ve filogenetik becerilerin izlerini sürmemizi sağlar. Filogenetik beceri, insanın evrimsel sürecinin bir parçası olarak şekillenen ve bireylerin yaşamlarını sürdürebilmeleri için geliştirdikleri beceriler dizisini tanımlar. Antropolojik bir…

Raylı Sistemler TYT mi AYT mi? Raylı sistemler, modern şehirlerin altyapısında önemli bir yer tutuyor. Bugün hem yerel hem de küresel ölçekte raylı sistemler, ulaşımın vazgeçilmez unsurlarından biri hâline gelmiş durumda. Ancak bir soru var ki, bu soruyu hepimiz en az bir kez kafamızda sormuşuzdur: Raylı sistemler TYT mi AYT mi? Bu sorunun cevabı aslında oldukça derin ve farklı açılardan değerlendirilebilecek bir konu. Türkiye’den ve dünyadan örneklerle bu konuyu ele alalım. Raylı Sistemler: Küresel Perspektif Dünyada raylı sistemler, özellikle büyük metropollerde ulaşımın en önemli aracı olarak kabul ediliyor. Avrupa, Asya, Amerika ve diğer kıtalarda, farklı kültürler raylı sistemleri nasıl kullanıyor…

Radiyallahu Anh ve Radû ʿAnhü Ne Demek? Eğer İslam literatürüne ilgisi olan biriyseniz, “Radiyallahu anh” veya “Radû ʿAnhü” gibi ifadeler mutlaka kulağınıza çalmıştır. Belki de bir dua, belki bir hadis ya da bir ayetle birlikte duymuşsunuzdur. Peki, bu ifadeler tam olarak ne anlama geliyor ve hangi bağlamda kullanılıyor? Gelin, bunu birlikte keşfedelim. Radiyallahu Anh: “Allah Onlardan Razı Olsun” “Radiyallahu anh” ifadesi, özellikle İslam tarihinde önemli figürlerin adlarından sonra sıkça kullanılır. Bu ifade, kelime anlamı olarak “Allah ondan razı olsun” demektir. Yani, İslam dünyasında bir şahsiyet hakkında saygı ifade etmek için kullanılan, derin bir dua anlamına gelir. Kısacası, bu ifade, Allah’ın…